Polish Military Intelligence in Norway (70s and 80s)

Przemysław Gasztold

My paper will examine the Polish Military espionage in Norway in the 1970s and 1980s. Based on the recently declassified files from the Zarząd II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (Second Board of the General Staff), I will meticulously reconstruct the network of “rezydentura” codename “Ornak”, which operated in Oslo since early 1970s. I will, however, also present the previous Polish intelligence post, namely “rezydentura” codename “Zagajnik”, established in Oslo in early 50s.

Firstly, I will identify fundamental tasks and strategic goals of the Polish Military Intelligence in Norway, as well as its objectives in the broader, Scandinavian perspective. Secondly, I will analyze how aims and instructions sent from Warsaw over several decades used to be implemented and executed in the field. I will show a huge gap between planning and the reality, in this matter. I will also evaluate the HUMINT as a tool of collecting information within the “Ornak” spy ring, and I will provide statistical and qualitative data about human sources recruited by the Polish spies. Moreover, my paper will approach the question about the true reasons that Military Intelligence in Oslo challenged severe difficulties in recruiting informants among the Norwegians. I will also demonstrate how the daily life in Norway affected Polish officers and influenced their intelligence work.

Finally, my paper will evaluate intelligence operations undertaken by “Ornak” spy ring. For example, I will describe the circumstances that led not only to a recruiting “illegal” codename “Tomasz” who still lives in Norway[1], but also other spies working for Polish services. Moreover, the critical assessment of “Ornak’s” successes and failures will allow me to draw conclusions about the Communist military intelligence services’ capabilities in Scandinavian countries.

 

[1] G. Thorenfeldt, E. Sandli, A. Fjellberg, Kodenavn Igor, “Dagbladet”, 23 III 2018.

Download abstract

FULL BIO

Przemysław Gasztold, Ph. D. research fellow at the Historic Research Office of the Institute of National Remembrance in Warsaw and Assistant Professor at the War Studies University, Department of Terrorism Studies in Warsaw. He received his Ph.D. from the Warsaw University, Faculty of Journalism and Political Science in 2016. He is currently conducting research on Polish intelligence services, on relations between Communist Poland, the Middle East, African countries, on factions within the Polish United Workers’ Party, and the ties between the Soviet Bloc and international terrorism during the Cold War.

 

SELECTED PUBLICATIONS

BOOKS:

 

1.     Gasztold P, Towarzysze z betonu. Dogmatyzm w PZPR 1980-1990, [Comrades of Concrete. Dogmatism within the Polish United Workers’ Party, 1980-1990], Wydawnictwo IPN, Warszawa 2018 [forthcoming]

2.     Gasztold P., Zabójcze układy. Służby PRL i międzynarodowy terroryzm, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2017, 422 ss.

3.     Drugi obieg w PRL na tle samizdatu w państwach bloku sowieckiego po 1956 roku, red. Gasztold-Seń P., Jarska N., Olaszek J., Wydawnictwo IPN, Warszawa 2016.

4.     Gasztold-Seń P., Trentin M., Adamec J., Syria during the Cold War: The East European Connection, Lynne Rienner Publishers, Boulder (Colorado) 2014, 92 ss.

5.     Gasztold-Seń P., Koncesjonowany nacjonalizm. Zjednoczenie Patriotyczne „Grunwald” 1980-1990, Wydawnictwo IPN, Warszawa 2012, 446 s.

6.     Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2011, tom V, red. Gasztold-Seń P., Kamiński Ł, Wydawnictwo IPN, Warszawa 2012

 

 

ARTICLES, CHAPTERS

 

  1. Gasztold P., Lost Illusions: The Limits of Communist Poland’s Involvement in Cold War Africa [in:] Warsaw Pact Intervention in the Third World. Aid and Influence in the Cold War, ed. P. M. Muehlenbeck, N. Telepneva, I. B. Tauris, London-New York 2018, p. 192-220.

  2. Gasztold P, Friis T. W., Carlsen A., Dunz J., Østersjøukene. Politisk turisme i strandkanten og etterretningstjenestenes søkelys, Arbeiderhistorie, nr 1-2018, s. 159-179.

  3. Gasztold P., Korean Peninsula in the Documents of the Polish Communist Security Services [in] Korea and Eastern Europe. Exploring the Past, ed. A. Fedotoff, K. So Young, St. Kliment Ohridski Sofia University Publishing House, Sofia 2017, p. 140-155.

  4. Gasztold-Seń P. Friis T.W., Müller-Enbergs H., Carlsen A., Sozialistische Nachrichtendienste im Norden, Totalitarismus und Demokratie, vol. 13, Heft: 2, 2016, s. 189-222.

  5. Gasztold-Seń P, Polski rok 1956 z perspektywy Poselstwa Kanady, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2016, nr 2, s. 259-278.

  6. Gasztold-Seń P., Between Non-Refundable Aid and Economic Profits: Export of Arms from the Polish People’s Republic’s to the Third World Countries [in:] Post-1945 Poland: Modernities, Transformations and Evolving Identities. Working papers. Programme on Modern Poland, ed. H. Czyżewski, K. Jeżowska, M. Kunicki, Oxford 2016, s. 47-58.

  7. Gasztold-Seń P., Geneza, podstawy prawne i początkowy okres działalności pionu walki z „bandytyzmem” (zbrojnym podziemiem niepodległościowym) 1944–1946 [w:] Pion walki z podziemiem niepodległościowym RBP/MBP 1944–1954, red. T. Ruzikowski, Warszawa 2016, s. 17-60.

  8. Gasztold-Seń P., Komunistyczny drugi obieg? Bezdebitowe druki nurtu dogmatycznego w PZPR [w:] Drugi obieg w PRL na tle samizdatu w państwach bloku sowieckiego po 1956 roku, red. Gasztold-Seń P., Jarska N., Olaszek J., Warszawa 2016, s. 362-391.

  9. Gasztold-Seń P., Kontrwywiadowcza ochrona kontraktów wojskowych PRL w Libii w latach osiemdziesiątych XX wieku [w:] Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku. Tom 2, red. W. Skóra, P. Skubisz, Szczecin 2015, s. 673-725.

  10. Gasztold-Seń P., Spory o pamięć. Władza, opozycja i polityka historyczna w ostatniej dekadzie PRL [w:] Mity polityczne i stereotypy w pamięci zbiorowej społeczeństwa, red. E. Ponczek, A. Sepkowski, M. Rekść, Łódź 2015, s. 139-158.

  11. Gasztold-Seń P., Dogmatyczna fronda w PZPR. Działalność Katowickiego Forum Partyjnego w roku 1981 [w:] Elity komunistyczne w Polsce, red. M. Szumiło, M. Żukowski, Warszawa-Lublin 2015, s. 357-389

  12. Gasztold-Seń P., Between Geopolitics and National Security. Polish Intelligence and

International  Terrorism during the Cold War, in: Need to know. Western and Eastern Perspectives, ed. Bułhak W. Friis T. W., University Press of Southern Denmark 2014, p. 137-162.

  1. Gasztold-Seń P., Birma na rozstajach. Zmiany w kraju Tysiąca Pagód 2007-2014

„Wolność i Solidarność” 2014, nr 7, s. 31-45.

  1. Gasztold-Seń P., Biznes z terrorystami. Brudne interesy wywiadu wojskowego PRL z bliskowschodnimi organizacjami terrorystycznymi, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2014, nr 1, s. 165-216.

  2. Gasztold-Seń P., Siła stereotypu. Aparat bezpieczeństwa PRL a antysemityzm [w:] Między ideologią a socjotechniką. Kwestia mniejszości narodowych w działalności władz komunistycznych – doświadczenie polskie i środkowoeuropejskie, red. Semczyszyn M., Syrnyk J., Warszawa - Szczecin-Wrocław 2014, s. 277-316.

  3. Gasztold-Seń, Décorations polonaise attribuées aux Belges [w:] L’Europe Occupée. Similitudes et diffèrences, ed. Grabowski W., Varsovie 2014, s. 244-267.

  4. Gasztold-Seń P., Polskie odznaczenia dla Belgów [w:] Okupowana Europa. Podobieństwa i różnice, red. Grabowski W., Warszawa 2014.

  5. Gasztold-Seń P., Międzynarodowi terroryści w PRL – historia niewymuszonej

współpracy, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2013, nr 1, s. 275-315.

  1. Gasztold-Seń P., Państwa arabskie wobec „Solidarności” [w:] Świat wobec „Solidarności”, red. Jaworski P. Kamiński Ł., Wrocław 2013, s. 577-604.

  2. Gasztold-Seń P., Partia zjednoczona czy podzielona? Różne nurty PZPR w ostatniej dekadzie PRL, ,,Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica" X, nr 132, red. Mikołajczyk M., Śliwa M., Tasak A., Kraków 2013, s. 174-192.

  3. Gasztold-Seń P., Albańsko-chińska pomoc w rozpowszechnianiu bezdebitowych druków Komunistycznej Partii Polski (Mijala) [w:] Czas bibuły. Tom 2, red. R. Wróbleski, Wrocław 2013, s.69-83.

  4. Gasztold-Seń P., Rok 1948 w publikacjach Instytutu Pamięci Narodowej [w:] Zwrot polityczny ’48.Między polską drogą a projektem uniwersalnym, red. Jabłonowski M., Jakubowski W., Krawczak T., Warszawa 2013

  5. Gasztold-Seń P., Libia Muammara Kaddafiego i PRL. Zapomniany sojusznicy okresu zimnej wojny [w:] Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe w regionie Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki (MENA) u progu XXI wieku, red. Bania R., Zdulski K., Katedra Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012, s. 312-330.

  6. Gasztold-Seń P., Arabscy studenci w Warszawie po 1956 r. [w:] Cudzoziemcy w Warszawie 1945-1989. Studia i materiały, red. Pleskot P., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2012, s. 41-72.

  7. Gasztold-Seń P., Międzynarodowi terroryści w Warszawie (lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XX wieku) [w:] Cudzoziemcy w Warszawie 1945-1989. Studia i materiały, red. Pleskot P., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2012, s. 115-134.

  8. Gasztold-Seń P., Problemy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w przygotowaniu i realizacji amnestii 1945 i 1947 r. [w:] Komunistyczne amnestie lat 1945-1947 – drogi do „legalizacji” czy zagłady?, red. Muszyński W., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2012, s. 45-82.

  9. Gasztold-Seń P., The Road to Martial Law. Polish Communist Authorities vs. Solidarity, “InterMarium. On-Line Journal”, East Central European Center of Columbia University, New York 2011, vol. 14, no. 2-3.

  10. Gasztold-Seń P., Der Sicherheitsapparat der Volksrepublik Polen und die Rote Armee Fraktion, „Inter Finitimos. Jahrbuch zur deutsch-polnischen Beziehungsgeschichte“ 2011, nr 9, s. 144-154.

  11. Gasztold-Seń P., Wielka lekcja tolerancji? NSZZ Solidarność wobec zjawiska

antysemityzmu [w:] O Polskę wolną! O Polskę Solidarną! NSZZ Solidarność w latach 1980-1989, red. W. Polak [i inni], Europejskie Centrum Solidarności, Gdańsk 2011, s. 305-315.

  1. Gasztold-Seń P., Niepokoje na pustyni. Reperkusje powstania NSZZ „Solidarność” wśród polskich pracowników w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie [w:] Opozycja i opór społeczny w Polsce po 1956 roku, red. Kozłowski T., Olaszek J., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, s. 241-257.

  2. Gasztold-Seń P., Wywiad PRL a problemy polityczno-gospodarcze Afryki Subsaharyjskiej w latach osiemdziesiątych XX wieku, „Olsztyńskie Studia Afrykanistyczne” 2011, tom II, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, s. 143-155.

  3. Gasztold-Seń P., Daleko od „bratniej pomocy”. Sprzymierzeńcy PRL i karnawał „Solidarności”, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2011, nr 11-12, s. 55-64.

  4. Gasztold-Seń P., Przeciwko KOR-owi i Gierkowi – „List 2000”, „DziejeNajnowsze” 2011, nr 1, s. 187-196.

  5. Gasztold-Seń P., Oficer Korpusu Bezpieczeństwa, hagiograf Żydowskiego Związku

Wojskowego, tropiciel „syjonizmu”. Powojenna działalność Tadeusza Bednarczyka [w:] Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2010, tom IV, red. Jarska N., Kozłowski T., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2011, s. 163-176.

  1. Gasztold-Seń P., Siła przeciw prawdzie. Represje aparatu bezpieczeństwa PRL wobec osób kwestionujących oficjalną wersję Zbrodni Katyńskiej [w:] Zbrodnia Katyńska. W kręgu prawdy i kłamstwa, red. Kalbarczyk S., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010, s. 132-153.

  2. Gasztold-Seń P., Syryjsko-libijska walka z syjonizmem w PRL. Zaangażowanie Michela Mounayera w działalność „lewicy” partyjnej w latach 1978-1986, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2010, nr 2, s. 389-428.

  3. Gasztold-Seń P., Początki „koncesjonowanego nacjonalizmu”. Geneza i powstanie Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald” 1980-1981, „Rocznik Nauk Politycznych” 2010, nr 13, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, s. 157-174.

  4. Gasztold-Seń P., „Lewica” PZPR. Działalność Stowarzyszenia Klubów Wiedzy

Społeczno-Politycznej „Rzeczywistość” w latach 1981-1983, [w:] Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2009, tom III, red. Kamiński Ł., Kozłowski T., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2010, s. 77-92.

  1. Gasztold-Seń P., Powolna odwilż. Stosunki polsko-izraelskie w latach 1980-1990, „Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej” 2010, nr 11, s. 65-69.

  2. Gasztold-Seń P., PRL wobec państw Maghrebu 1970-1989, „Olsztyńskie Studia Afrykanistyczne” 2010, tom I, red. Ndiaye B., Letko P.,  Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, s. 141-151.

  3. Gasztold-Seń P., Zjednoczenie Patriotyczne “Grunwald” – charakterystyka

stowarzyszenia [w:] Letnia Szkoła Historii Najnowszej 2008, tom II, red. Bielak M.,

Kamiński Ł., Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2009, s. 112-124.

 

Tina Andersen